Быкаў Васіль,
нарадзіўся 19.06.1924 г. у вёсцы Бычкі Ўшацкага раёна
Віцебскай вобласці ў сялянскай сям'і.
Вучыўся на скульптурным
аддзяленні Віцебскай мастацкай навучальні.
Скончыў экстэрнам Кубліцкую сярэднюю школу. У
пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў складзе
інжынернага батальёна ўдзельнічаў у будаўніцтве
абаронных збудаванняў. Са жніўня 1942 г. - курсант
Саратаўскай пяхотнай навучальні (скончыў у
лістападзе 1943). Як камандзір узвода аўтаматчыкаў
і ўзвода палкавой, затым армейскай артылерыі
ўдзельнічаў у баях на 2-м і 3-м Украінскіх франтах.
Быў двойчы паранены. З дзеючай арміяй прайшоў
Румынію, Вугоршчыну, Югаславію, Аўстрыю. Служыў
на Ўкраіне, у Беларусі, на Далёкім Усходзе. Пасля
дэмабілізацыі (1947) працаваў мастаком у
гарадзенскіх мастацкіх майстэрнях,
стыльрэдактарам абласной газеты «Гродзенская
праўда». У 1949-1955 гг. зноў служыў у Савецкай Арміі.
У 1956-1972 гг. - літсупрацоўнік, затым літкансультант
газеты «Гродзенская праўда», у 1972-1978 гг. -
сакратар Гарадзенскага абласнога аддзялення СП
БССР. З 1978 г. жыве ў Менску. Выбіраўся дэпутатам
Вярхоўнага Савета БССР (1978-1990), з 1989 г. - народны
дэпутат СССР. У 1990 г. абраны прэзідэнтам
Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».
Ганаровы грамадзянін Ушацкага раёна Віцебскай
вобласці. Сябра СП СССР з 1959 г.
Герой Сацыялістычнай
Працы (1984). Узнагароджаны ордэнамі Леніна,
Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі,
Айчыннай вайны I ступені і медалямі.
Народны пісьменнік БССР
(1980).
Аўтар кніг апавяданняў,
аповесцей «Жураўліны крык» (1960), «Ход канём»
(гумар, 1960), «Трэцяя ракета. Здрада» (1962),
«Альпійская балада» (1964, па матывах аповесці
пастаўлены ў 1967 г. балет на музыку Я.Глебава),
«Адна ноч» (уключана аповесць «Пастка», 1965),
«Аповесці» (1969), «Сотнікаў. Абеліск» (1972, па
аповесці «Сотнікаў» пастаўлены ў 1977 г. кінафільм
«Узыходжанне»), «Воўчая зграя» (1975, пастаўлена
опера на музыку Г.Вагнера «Сцежкаю жыцця», 1980),
«Аповесці і апавяданні» (1978), «Пайсці і не
вярнуцца» (1979), «Знак бяды» (1984, пастаўлены
кінафільм у 1988), «У тумане» (уключаны таксама
аповесці «Мёртвым не баліць» і «Аблава», 1989),
«Дажыць да світання» (1990), рамана «Кар'ер» (І987). У
1974 г. выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах, у 1980-1982 гг. -
Збор твораў у 4 тамах (уключаны таксама аповесці
«Круглянскі мост», «Праклятая вышыня», «Яго
батальён»). Выдаў кнігу крытыкі «Праўдай
адзінай» (1984).
Працуе і ў галіне
драматургіі кіно, тэатра. Па яго сцэнарыях
пастаўлены кінафільмы «Трэцяя ракета» (1963),
«Альпійская балада» (1966), «Дажыць да світання»
(1975), «Воўчая зграя» (1976), 3-х серыйны тэлефільм
«Доўгія вёрсты вайны» (1976), «Абеліск» (1977) і
кароткаметражны фільм «Пастка» (1966). Аўтар п'есы
«Рашэнне» (1972). На аснове аповесці «Сотнікаў»
напісаў п'есу «Апошні шанц» (пастаўлена ў 1974), у 1979
г. пастаўлены спектакль «Пайсці і не вярнуцца». У
маскоўскіх тэатрах пастаўлены яго п'есы: у 1976 -
«Абеліск», у 1977 - «Скрыжаванне» (па матывах
аповесцей «Сотнікаў» і «Круглянскі мост»).
Лаўрэат Літаратурнай
прэміі імя Якуба Коласа (1964) за аповесць «Трэцяя
ракета», Дзяржаўнай прэміі СССР (1974) за аповесці
«Абеліск» і «Дажыць да світання», Дзяржаўнай
прэміі БССР імя Якуба Коласа (1978) за аповесці
«Воўчая зграя» і «Яго батальён», Ленінскай
прэміі (1986) за аповесць «Знак бяды». |
