Чытаючы «Ідылію», увесь час
ловіш сябе на думцы, наколькі ведаў і любіў В.У.
Дунін-Марцін-кевіч фальклор, Народнымі песнямі,
прыказ-камі, прымаўкамі літаральна перапоўнены
ўвесь твор. Чытаеш і захапляепіся веданнем
аўтара народнай творчасці. Носьбітамі фальк-лору
ў «Ідыліі» з'яўляюцца простыя сяляне, але
найболыд — Навум Прыгаворка.
Навум служыць войтам у маёнтку
пана Ля-тальскага. I ўсе ў акрузе ведаюць яго як
май-стра і ахвотніка пагаварыць. А гаворыць ён
пераважна прымаўкамі. Ведае іх столькі, што калі
запісаць адну за другой, атрымаецца вя-лікая
кніжка. Пра што ні загавораць, у Наву-ма ўжо
гатова на гэты конт прымаўка. У ад-ной рэпліцы ён
здольны выкарыстаць не адну, а некалькі прымавак.
Вось як, налрыклад, гэта: «Вот табе на! За маё
дабро да мяне ж набілі. Я яму добра раджу, а ен
мяне ж лае. Эй, кум, кумі Знаш прымаўку: хоць кум,
да сабака».
Ствараецца ўражанне, што Навум
прыдум-вае іх на хаду. На самой справе — гэта
вельмі назіральны чалавек, адораны здольнасцю
ўсё прыкмячаць, заўважаць і запамінаць. А ўрэш-це
— і прыдумваць. Бо кім жа, як не людзьмі,
складзены творы вуснай народнай творчасці? Аўтар
любіць свайго героя і разам з тым ня-злобна
пацяшаецца з яго наіўнасці. Навум спадзяецца, што
прыгажуня Югася выйдзе за яго замуж. Аднак,
даведаўшыся, што Югася зусім не Югася, а панна
Юлія, ён тут жа ады-ходзіць убок, бо ведае сваё
месца.
Навум — паэт ад Бога, майстар
слова, хоць і не мае адукацыі.
Сумна ад думкі, што ў наш час усе
менш і менш сустракаецца такіх Навумаў. Людзі
ад-рываюцца ад фальклору, забываюць яго. Праў-да,
мне пашанцавала: я ведала такога чалаве-ка. I хоць
іншыя ставіліся да яго як да нейкага дзівака, я
па-сапраўднаму ім захаплялася. Але гэта ўжо іншая
гісторыя... |