Уся лiт. дзейнасць Д.-М. дзелiцца
на да- i паcлярэформенную. Лiтаратурная дзейнасць
Д.-М. дарэформеннага часу працякала ва умовах
разлажэння прыгоннiцтва i развiцця новых капiт. у
абстаноуцы уздыму у краiне сялянск. руху i
грамадска-палiтычн. барацьбы, якая развярнулася
вакол пытання аб прыгонным праве. Першы твор Д.-М.
-- камедыя "Сялянка". У ёй асноунае месца
адведена паказу узаемоадносiн пана i селянiна.
Затым Д.-М. пiша вершаваныя аповесцi "Гапон” i
"Вечарнiцы". Вершаваная аповесць -- гэта
асноуны жанр дарэформ. творчасцi пiсьменнiка. У
вершаванай аповесцi сялянству адводзiцца
галоунае месца, i разлiчана яна, галоуным чынам, на
сялянскага чытача. Дарэформ. творчасць Д.-М.
супярэчлiвая. Праудзiвы паказ асобных з’яу
народн. жыцця, маляунiчае апiсанне вясковых
звычаяу i образоу, умелае выкарастанне фальклору
-- усе гэта мела станоучае значэнне у творчасцi пiсьменнiка.
Разам з тым, у дарэформ. творчасцi Д.-М. можна
знайсцi вобразы i малюнкi, у якiх прыхарошваецца
тагачасная рэчаiснасць, iдэалiзуецца патрiархальна-вясковы
уклад. У гэтым выяуляюцца рэакцыйныя рысы
творчасцi Д.-М. Паслярэфарм. уздым 80-х гадоу
станоуча адбiуся на лiтаратурн. i грамадск.
дзейнасць пiсьменнiка. Ён напiсау шмат новых
творау па матэрiалам бел. жыцця. Нажаль, з багатай
лiтарат. творчасцi Д.-М. паслярэформ. часу захавалiся
усяго толькi 2 п'есы i некалькi вершау. Драматычныя
творы складаюць лепшае, што мы маем у лiтаратурнай
спадчыне пiсьменнiка. Яны не страцiлi сваёй
каштоунасцi i у наш час. Белар. драматургiя знаходзiлася
у той час у зародкавым стане. Д.-М. з'явiуся адным з
яе пачынальнiкау. Побач з лiтар. дзейнасцю Д.-М.
праводзiу вялiкую культурна-асветнiцкую працу. Ен
актыуна удзельнiчау у аматарскiх тэатральных
гуртках, наладжвау спектаклi, лiтаратурныя вечары.
Першая яго пастаноука п'есы "Сялянка” адбылая
у Мiнску у 1952 г. пры удзеле аутара. Д.-М. быу прыхiльнiкам
пашырэння асвета сярод народа. Пiсьменнiк прымау
актыуны удзел у арганiзацыi народных школ. На
уласныя сродкi ен заснавау у Люцынцы школу для
вясковых дзяцей. У гэтай школе сам Д.-М. i яго дачкi
вялi заняткi. Па яго iнiцыацiве было адкрыта
некалькi пачатковых школ у Мiнску. Пiсьменнiк
змагауся за свабоднае развiцце бел. мовы i лiтарат
за навучэнне народнай мове. “ Наш сялянскi народ,
” - гаварыу ен, -“ мае права на навучэнне на
роднай мове, так, як да нябеснага хлеба". |