Асобы
Ян Пачціўскі, маршалак.
Аляксандр Сакальніцкі, суддзя.
Адэля, яго дачка.
Адольфак, сын Сакальніцкага.
Станіслаў Зацнеўскі, малады памешчык.
Антон Сабковіч, арандатар.
Даміцэля, яго сястра. Пятрук, парабак. Гапон Барычка, селянін. Куліна, яго жонка. Марыся, іх дачка. Мордка, яўрэй-цесля.
Дзея адбываецца спачатку ўкватэры Сабковіча, далей —. у лесе перад сялібай Барычкі, на заканчэнне — у доме Са кальніцкага.

Кароткі змест:

Сцэна 1
Сабковіч збіраецца ў сваты да дачкі суддзі Адэлі. Упэў нены, што ніводная дзяўчына не адмовіць яму, таму штс стаў багатым. Даміцэля, яго сястра, спрабуе пераканаць што, каб «сватаццададзяўчыны добрагароду і багатай, трэ ба мець яшчэ нешта, апроч грошай» — розум, адукацыю, добрыя манеры і г. д. Сабковіч не хоча яе слухаць.

Сцэна2
Парабак Пятрук паведамляе Сабковічу, што «не справі-ўся з інтарэсам», дзеля якога пан пасылаў. 3 размовы Пятрука і Сабковіча становіцца зразумелым, што пан ад-праўляў парабка замяніць прададзеных валоў — замест ад-кормленых паставіць худых.
Даміцэля просіць брата адмовіцца ад махлярства. Саб-ковіч злуецца.

Сцэна 3
На просьбу парабка даць яму кажух, бо блізяцца хала-ды, Сабковіч загадвае забраць у хлеў суседскі авечы ста так. Быццам за тое, што яны зайшлі на зямлю Сабковіча. Пятрук здзіўляецца нечуванаму нахабству пана, але выму-шаны падпарадкавацца.

Сцэна 4
Сабковіч, Усе кажуць, што я жыву людскою крыўдаЖ— дурні! Ось у тым і розум, гэта і штука, каб умець выкаірстаць абмылкі і някемнасць другіх. А сумленне (Думае.) Глупства сумленне..

Сцэна 5
Падмануты Сабковічам яўрэй-цесля адмаўляецца адпра-цЬІ і, клянучы, пакідае пана.

Сцэна 6
Марыся, праслужыўшы год у Сабковіча, патрабуе пла-ты. Той абкладае яе штрафамі за хваробу, за стаптаную бьІДАам капусту, за наведванне хворай маці і інш. і даказ-вае, што дзяўчына засталася яму нават вінаватай. На паг-розу Марысі, што будзе шукаць у судзе справядлівасці, Сабковіч абяцае паказаць, што яна зладзейка.

Сцэна 7
Марыся плача. Думае, як растлумачыць бацькам, што пан нічога не заплаціў за працу.

Сцэна 8
Марыся гаворыць Пятруку пра прычыну сваіх слёз. Той яе суцяшае і ўвесь час, заляцаючыся, жартуе. Дзяўчына прызнаецца, што бацькі збіраюцца выдаць яе замуж за ба-гатага, але старога Апанаса. Хлапца гэта турбуе, аднак ён упэўнены, што Марыся кахае яго. Абяцае кінуць службу ў Сабковіча і пайсці ў прымы. Марыся пакідае двор.

Сцэна 9
Пятрук расказвае, як Сабковіч купіў зусім танна ў не-знаёмага яўрэя маладую кабылку. Яму здаецца, што ён яе дзесьці бачыў. Натрапіўшы на сонных Марысіных бацькоў на пустой незапрэжанай фурманцы, ён успомніў, што ў іх «бачыў капля ў каплю схожую кабылку».

Сцэна 10
Гапон і Куліна ўбачылі прапажу. Сварацца, вінавацяць адзін другога. Куліна спадзяецца, што кабылку выпрагла Дачка і загнала ў двор, Сцэна 11
Марыся папракае бацькоў, што так доўга ехалі з (горада). Пытаецца, на чым яны прыехалі. Гапон і улі^ расказваюць пра бяду, што напаткала іх ля самай хаты. Гас> падар у адчаі — і кабылкі няма, і рэшту грошай на гэть% тыдні трэба аканому аддаць.

Сцэна 12
Гапон гаворыць Пятруку, што з яго заляцанняў да Ма-рысі нічога не будзе. Абяцаў дачку Панасу, бо той дакля-раваў пазычыць трыццаць рублёў. Пятрук прарочыць горкі лёс Марысі ў чужой хаце, замужам за старым чала-векам. Прапануе Гапону пятьдзесят заробленых раней рублёў, сябе ў якасці прымака і падказвае, як вярнуць на-зад жывёлу.

Сцэна 13
Адэля, дачка суддзі, трывожыцца, каб бацька «не змусіў выйсці замуж за ненавіснага чалавека», за Сабковіча. Ча-кае, каб параіцца, сябра дзяцінства, маладога суседа-па-мешчыка.

Сцэна 14
Адэля і Станіслаў выясняюць адносіны. Яны даўно кг<-хаюць адзін аднаго, Малады чалавек супакойвае дзяўчыну што пазбавіцца ад Сабковіча ім дапаможа маршала Пачціўскі.

Сцэна 15
Адольфак паведамляе, што з саду вяртаюцца бацька Сабковіч. Станіслаў пакідае пакой.

Сцэна 16
Суддзя абяцае Сабковічу «па шлюбе адрахаваць дзесяць тысяч банкавымі білетамі». Сабковіч запэўнівае, што яг^ гэта мала цікавіць. Галоўнае яго жаданне — «быць панскім сынам і мужам шаноўнай дачкі вашай».
Сцэнаі? Адольфак кліча бацьку ў кабінет.

Сцэна 18
Сабковіч (застаўшыся адзін) называе суддзю старым дурнем. Чуе песню Адэлі, у якой дзяўчына называе яго ціэльмай, злодзеем. Сабковіч тлумачыць гэтай інтрыгай маладога суседа-памешчыка. Перакананы, што нічога ў інтрыганаў не атрымаецца, бо бацька Адэлі на яго баку.

Сцэна 19
Адольфак паведамляе Сабковічу аб прыездзе маршалка Пачціўскага і Станіслава Зацнеўскага, Сабковіч просіць хлопчыка паказаць другі выхад, бо не хоча сустракацца з маршалкам быццам з-за таго, што даўно да яго не заходзіў і той крыўдуе. Хлопчык гаворыць, што пакінуць гэты пакой пан можа толькі сустрэўшыся з маршалкам,

Сцэна 20
Напалоханы Сабковіч хаваецца пад стол,

Сцэна21
Адольфак з'яўляецца ў пакоі, нібыта шукаючы сабаку. Пора дубчыкам пад стол. Сабковіч, думаючы напалохаць хлопчыка, спачатку бурчыць, як сабака, потым брэша. Адольфак зрывае з галавы Сабковіча шапку і ўцякае. Саб-ковіч спрабуе яго дагнаць і сутыкаецца з суддзёй, маршал-кам і Станіславам.

Сцэна 22
Адольфактлумачыць, што адбылося, Маршалак пытаец-Ца, чаму тут Сабковіч. Расказвае суддзю, якім чынам раз-багацеў залётнік.
Суддзя праганяе Сабковіча.

Сцэна 23
Ключвойт вядзе Сабковіча да станавога справе Гапона Барычкі.

Сцэна 24
Пачціўскі выступае ў ролі свата Станіслава. Суддз гаслаўляе дачку і яе абранніка. Дзякуе «дарагому ку, што залёты нашы сягоння добра скончыліся». ярэ жвае ўсіх бацькоў, каб, выбіраючы для дачкі спадарожнік жыцця, звярталі ўвагу не на багацце, а «на сэрца, навукуС славуўлюдзей...»