| 1.Фармаванне
беларускай народнасці.
У вынiку развiцця тых
асабшвасцей, што мелi месца на старажытных землях
Беларусь, калi у Уi-iХ ст. рассялiлiся сярод балтау
славяне i якiя паглыбiлiся у Х-Хii ст., складауся
беларускi народ. Беларуская народнасць
сфармавалася галоуным чынам на аснове трох блiзкiх
этнiчных аб'яднанняу - крывiчау, драгавiчоу. радзiМiчау.
Яны быт непасрэднымi продкамi беларусау. У
працэсе фармавання беларусау сваю пстарычную
ролю адыгралi так сама i балта-лiтоускiя плямёны.
Кожная народнасць. у тым Лiку i беларуская,
характарызуецца шэрагам адметных рас. Сярод iх
найбольш важныя - сумеснае пражыванне на
адпаведнай тэрыторыi, адзiнства мовы, гаспадарю,
культуры. Людзi адной народнасш усведамляюць
сваю прынадлежнасць да яе i складаюць тым самым
народ. У Хii-Хiii ст. былi закладзены пстарычныя
асновы утварэння трох усходнеславянсюх
народнасцей беларускай. украiнскай i вящкарускай
Канчатковае IX фармаванне было звязана з iснаваннем
ВКЛ i Вялiкага княства Маскоускага - дзвюх
магугных дзяржау сярэднястагодняй Еуропы.
Фармаванне беларусау было выклiкана знешнiМi i
унутранымi умовамi развiцця Панямоння, Падзын-ня.
Верхняга Падняпроу'я. Пасожжа. Наваградская,
Менская, Мсцюлауская земл> сталi аб'яднальным
центрам тэрыторьi беларусау. ПамiЖ усiМi гэтымi
землямi устанзвiЛiСя больш цесныя гаспадарчыя i
культурныя сувязi. 3 утварэннем ВКЛ склалiся
спрыяльныя умовы для фармавання тэрыторыi
беларусау. Яго ядром стала Наваградская зямля.
Паступова у новую дзяржаву уваходзiлi будучыя
украiнскiя i беларускiя земЛi. Усталяванне адзiнай
вярхоунай улады у канцы XIII ст. спрыяла росту
сувязей памiЖ зсобнымi землямi 3 цягам часу родная
зямля стала спадчынай кожнага беларуса. ВКЛ
складалася на працягу другой паловы Хiii-ХiУ ст.
выключiв на землях сучаснай Беларусi i Лiтвы. Таму
у этнiчных адносiнах тады гэта дзяржава была
беларуска-лггоускай. iснаванне гэтай дзяржавы
садзейнiчала далейшай кансалiдацыi лiтоуцау i
беларусау у асобныя народнасш i спрыяла развiццю
тагачаснай беларускай культуры у гэтай дзяржаве.
Паступова стала складацца стара-беларуская мова
Разам з тым, тагачасная беларуская мова захавала
шмат прыкмет усходнеславянскай. 2.3аходняя
Беларусь у складзе Польшчы (20-30-я гг.).
Па Рыжскаму мiрнамудагавору (ад
18 сакавiка 192i г) да Польшчы адышла значная частка
заходнебеларускiх зямель. яюя атрымалi назву
Заходняй Беларусi У адпаведнасш з дагаворам урад
Польщчы паынен быу даць беларускаму насельнштву
усе правы, аднах гэтыя абавязацельствы не
выконвалюя Заходняя Беларусь з'яулялася
аграрным прыдаткам прамысловых раёнау Польшчы,
рынкам збыту i крынiцай таннай сыравiны i
працоунай СiЛЫ. У сельскай гаспадарцы была занята
пераважная большасць насельнiцтва - 85%.
Сацыяльнае прыгнечанне перапляталася з
нацыянальным бязпрауем Беларусау не жадаш шчыць
нацыяй Ажыццяулалася гвалтоуная паланiзацыя
беларускага насельнiцтва. 3 канца 20-х гг становiшча
працоуных мае Заходняй Бепарусi пагоршылася У 1926
годзе Пiлсудскi усталявау сваю дыктатуру у
Польшчы. У 1929-33 гг у Польшчы настуту эканамiчны
крызю У першыя гады польскага панавання барзцьба
супраць прыгнёту набыла партызанскi характар.
Асаблiва упартай была барацьба у Гродзенскiм,
Брэсцкiм, ПiНСКiМ паветах. Начале руху стаялi
камунюты. У нацыянальна-вызваленчам руху удзельнiчалi
прадстаунiКi нацыянальна-дэмакратэчнага лагера.
У 1923 г. у Вiльне была створана камунiстычная
партыя Заходняй Беларусь Польскiя улады жорстка
распраулялюя з удзельнiкамi партызанскага руху. У
1925 г. склалася Сiтуацыя якая магла прывесш да
узброеннага паустання. У гэтых умовах польскi
урад увеу на тэрыторыю Заходняй Беларусi вялiкую
колькасць рэгулярных войскау. У жнiунi 1929 г. стыхiЙна
успыхнула стачка на шклозаводзе'"Нёман"
Адсутнасць арганiзаванасцi абумовiла толькi
частковае задавальненне патрабаванняу
працоуных У пачатку 30-х гадоу прайшлi забастоукi
на прамысловых прадпрыемствах Беластока. Вiльнi.
Брэста. Гродна, Шнека. Больш як чатыры месяцы 3iМЫ
1932-33 гг баставалi больш як 7000 працоуных i сялян
Белавежскай пушчы. 3 прыходам да улады у Германi
фашыстау, рэзка узросла пагроза мiру i дэмакратьi.
Польшча у 1934 г. заключае з рэйхам пагадненне аб мiрным
вырашэннi спрэчных пытанняу, а праз год уводзщь
Канстытуцыю, якой ящэ больш збмяжоувалiся
дэмакратычныя правы i вольнасцi. Большая частка
выступленiя працоуных праходзiла пад знакам адзiнага
працоунагз i Народнага фронту. У 1936 г. забаставалi
працоуныя Гродна i Брэста Салщарнасць працоуных
праявiлася у кампанi i за выратаванне жыцця
маладога рэвалюцыянера Прытыцкага. Пад напорам
народных выступленняу польскi урад быу вымушаны
ззмяшць смяротны прыгравор Прытыцкаму жыццевым
зняволеннем. |