1. Культура i царква на Беларусi у XVI - пачатку XVII ст.

Пераважная большасць усходнеславянскага насельнштва ВКЛ на пачатку XVI ст была праваслаунай. У першай палове XVI ст. на Беларусi было 90 праваслауных храмау, але трывалыя пазщьп у ВКЛ мела i каталщтва У XVI ст. пачауся рэфармацыйны рух супраць усеуладдзя i разбэщанасш каталщкай царквы. Рэфармацыя спрыяла пашырэнню асветы ды дабрачыннасш у грамадстве. Наiбольш адметнымi прадстаунiкамi рэфармацыйнага руху на Беларусi былi Мiкалай Радзiвiлл-Чорны, Сымон Будны, Васiль Цяпiнскi. Каб прымiрыць вернiкау, папа Рымскi прапанавау яб'яднаць у ВКЛ каталiцкую i праваслауную царквы. У i595 г. у Ватыкане папа Рымскi урачыста абвясцiу Вунiю. Пад канец XVIII ст. недзе 3\4 вясковага да гарадскога насельнщтва Беларус> быпi вунiятамi, что дало магчымасць выжыць беларускаму этнасу, захаваць беларускую мову. Вялiкi уклад у культуру унёс першадрукар Францышак Скарына, якi надрукавау Бiблiю, "Малая падарожная кнiжка", "Апостал". Здабытак Скарыны налiчвау 25 выданняу У XVI - першай палове XVII ст на тэрыторыi Беларусi усталёуваецца сютэма школьнай адукацьп У i579 г у Вiльне пачала дзейшчаць юзушкая акадэмiЯ - першая у ВКЛ вышэйшзя навучальная установа Выхадцы з Беларусi у гэты лiнп нямецкага фронту, што адыграла важкую ролю у станпуленш ' рззвщщ партызанскага руху на Беларусi. 3 вясны 1942 г. складаецца новая форма партызанмх фармiраванняу - брыгады. К канцу юдз налiЧоалася ужо 56 брыгад. i-й Беларускай партызанскай армiяй камандавау Шмыроу. У ходзе барацьбы з ворагам у канцы 1943 г. партызаны выз8алiлi да 60% акугфаванай тэрыторыi Беларусi. На гэтай тэрыторЫi сфармiравалiся партiзанская зоны i краi iх было больш за 20. у тым тку Ушацкая у Вiцебскай вобласт, Барысауска-Бягомельская - у Мiнскай, Клiчауская - у Маплёускай. У партызанскiх зонах дзейшчала Савецкая улада. Немалы урон ворагу наносiлi рэйды. Партiзаны прайшлi па тэрыторыi Мiнскай, Пшскай. Баранавщкай. Брэсцкай абласцей За гэты час яны знiшчылi 2500 салдат i афiцэрау, 500 вагонау, падарвалi звыш i100 рэек. Вышэйшым уздымам барацьбы бала рэйкавая вайна. Першы яе этап праводзiуся у пачаткужнiуня 1943 г. (баi пад Курскам), удзейнiчала 100 тыс. партiзан. У вынiку нямецкiя перавозкi скарашлюя на 40%. Друп этап "Канцэрт" праводзiуся у другой палове верасня-кастрычнiка 1943 г., калi Чырвоная Армiя устушла на Беларусь. Трэщ этап 20 верасня 1944 г. i да вызвалення Беларусi. Больш за i40 тыс. беларусюх партызан i падпольшчыкау был[ узнагароджаны ардэнамi i медалямi, 883 з iх атрымалi званiе Героя Савецкага Саюза.