| 1.
Утварэнне i дзейнасць БНР.
Мiрныя перамовы у Брэсце, на якiЯ
так i не дапусцiлi беларускую дэлегацыю, быЛi
сорваны Троцюм. Германскае камандаванне аддало
сваiм войскам загад аб наступленш Аблвыканкамзах
i СНК заходняй вобласцi не здолелi аргашзаваць
абарону беларускага краю. У ноч на 19 лютага 1918 г
яны Уцяклi з Мiнску i уладу узяу Выуанкам
Усебеларускага 3'езду (створаны нацыянальнымi Сiламi
у 1917г). 2i лютага ён звярнууся да народа Беларусi з
Устаноучай граматай. у якой абвясшу сабе часовай
уладай на Беларусг Быу створаны Народны
Сакратарыят (Варонка). Была спроба аб'яднаць усе
палiтычныя сшы. 9 сакавiка 1918 г. Выканкам
Усебеларускага 3'езду прыняу другую Устауную
грамату, у якой абвясшу Беларусь народнай
рэспублiкай - БНР. Выканкам быу перайменаваны у
Раду БНР (Серада). Граматай абвяшчалюя так сама
дэмакратычныя правы i свабоды, адмена прыватнай
уласнасцi на зямлю i бязвыплатная перадача яе тым,
хто яе апрацоувае. Граматы паказалi, што Рада БНР
бярэ курс на усталяванне на Беларусi
дэмакратычных асноу грамадскага ладу. 25 сакавiка
1918 г. сесИ Рады была прынята трэцця Устауная
грамата, якой абвяшчалася незалежнасць БНР.
Упершыню у псторыi беларускага народа бала
створана нацыянальная дзяржаунасць. Акт аб
незалежнасцi БНР прызналi Украiна, Лiтва. Турцыя, фiнляндыя
i нават Расiя. Ва умовах вайны з Германiяй i
грамадзянскай вайны у Расii дзяржавы Антанты i ЗША
не праявiлi зацiкауленасцi да БНР. Рада занялася
даволi паспяхова культурна-асветнiцкай i эканамiчнай
дзейнасцю. Выдаваласяi4 друкаваных выданняу,
працавалi за i60 школ, створана Бюро па напюанню
падручнiкау, а для iх выдання - таварыства "Асвета".
У эканамiчнай вобласцi была арганiзавана
Беларуская гандлёвая палата i распрацавана
праграма ажыццяулення фшансава-грашовай сютэмы
у рэспублщы.. Пасля лiстападаускай рэвалюцыi у
Германii 1918 г. Савецкi урад рушыу Чырвоную Армiю на
Захад. Не маючы уласных узброеных СiЛ, Рада БНР не
здолела аказаць супрацiуленне i вымушана была пакiнуць
Мiнск. ТакiМ чынам, першая спроба арганiзацыi
беларускай дзяржаунасцi завершылася няудала
Стварэнне БНР з'явiлася заканамерным вынiкам
беларускага нацыянальна-вызваленчага руху. Акт
аб незалежнасцi Беларусi прымусiу бальшавiкоу
перагледзщь сваю палiтыку у яе адносiнах, а потым
пайсцi на стварэнне хоць i абмежаванай. але ж
беларускай савецкай дзяржаунасцi. Дзень 25 сакавiка
з'явiуся важкай датай у Гiсторыi Беларусi i па праву
шчыцца яе нацыянальным святам. 2.Сацыяльна-эканамiчны
крызю у БССР у другой папове 80-хгг..Экаяапчiая
прабдема.
Супярэчлiвасць жыцця
грамадства гэтых гадоу асаблiва востра праявiлася
у эканомiцы. Эканомiка задыхалася у цюках
дзяржауна- манапалютычнага апаратнага кiравання
На першым эгапе пошукау шляхоу рэфармавання
эканомiкi у рэспублiцы усе надзеi звязывалюя з
удасканаленнем планавага кпраунщтва, павышэннi
самастойнасцi калектывау. У лiку першых ужо у 1987 г.
на гасразлiк i самафiнансаванне перайшлi
прадпрыемствы i установы Мшбыту, Мiнгандлю, Мiнлемпрама,
чыгункi. але стрымлiвау дзяржзаказ, якi ахоплiвау
ад 80 да 100% вырабляемай прадукцьп. Да 1988 г. на
Беларусi ва умовах гаспадарчага разлiку i самафiнансавання
працавала уся прамысловасць, аграрны комплекс,
транспарт, гандль. Створана была рэспубЛiканская
комплексная праграма "iнтэнсiфiкацыя".
Пашырылася выкарыстанне новай тэхнiкi з лiчбавым
праграмным кiраваннем. Мэтам павышэння якасцi
прадукцыi заклiкана была служыць уведзеная на
мнопх прадпрыемствах пазаведамасная
кантрольная служба - Дзяржпрыемка Дасягненнi былi,
аднак надзеi на наблiжэнне рынкавай эканомiКi праз
гасразлiк i самафiнансаванне i у IX не апраудауся.
Спробы пашырыць самастойнасць прадпрыемствау
пры захаваннi IX у якасцi манапольнай уласнасцi
дзяржавы прывялi да новых невырашальных праблем
фiналам з'явiлася поуная разладжанасць
спажывецкага рынку, а разам з тым - неутаймоуная iнфляцыя
i хуткае знiжэнне вытворчасцi. Так адыгрывала
эканомiка на спробы аб'яднання рынкавых
элементау у эканомiцы з камандным кiраунiцтвам ею
з адзiнага цэнтра. У 1990 г. развщцё эканомiКi у
республщы затармазiуся, а у 199i эканомiка набыла
ярка выяулены характар крызюу. Менавiта у гэты
час нязмерную шкаду нанесла рэспублiцы аварыя на
ЧАЭС. Яе эканамiчны урон ацэнiваецца у 10 гадавых
бюджэтау рэспублiцы. Недабор сельскагаспадарчай
прадукцыi за 1986-90 гг. склау 3.5 млрд. руб. Экалапчнае
становiшча у 80-я гг усе больш абвастралася, павысiлася
колькасць шкодных вiкiдау у атмасферу. Узровень
забруджвання рэк i вадаёмау, глебы у вышку
сельскагаспадарчай дзейнасцi, сцёкау
забруджаных водау у рэспублiцы дасягнуу
крытычнай мяжы. Была распрацавана Рэспублiканская
праграма аховы навакольнага асяроддзя на 199i-95 гг
i на перспектывуда 2000 г. |